Kiedy firma w Niemczech staje się niewypłacalna?

Brak zapłaty jednej faktury nie przesądza jeszcze o konieczności ogłoszenia Insolvenz. Kluczową przesłanką jest Zahlungsunfähigkeit, czyli niezdolność do regulowania wymagalnych zobowiązań, określona w § 17 niemieckiej ustawy upadłościowej. Zarząd powinien przygotować zestawienie dostępnej gotówki, pewnych wpływów oraz płatności przypadających na najbliższy okres. Federalny Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniu IX ZR 123/04 wskazał, że niedobór płynności niższy niż 10% może świadczyć o przejściowym zatorze, jeżeli nie będzie się pogłębiał. Luka wynosząca przynajmniej 10% zasadniczo przemawia za niewypłacalnością, chyba że istnieje niemal pewna możliwość jej szybkiego usunięcia. Jeżeli firma wstrzymała znaczną część płatności, działa ustawowe domniemanie niewypłacalności. Nie możesz więc opierać oceny na niepodpisanej umowie kredytowej, hipotetycznej wpłacie inwestora lub niepotwierdzonym zamówieniu klienta.

Osobnej analizy wymagają grożąca niewypłacalność i nadmierne zadłużenie spółki. Drohende Zahlungsunfähigkeit występuje, gdy prognoza na zasadniczo 24 miesiące wskazuje przyszłą utratę zdolności płatniczej. Daje ona dłużnikowi możliwość wcześniejszego rozpoczęcia postępowania, lecz nie uruchamia jeszcze obowiązku złożenia wniosku wynikającego z § 15a InsO. Überschuldung dotyczy sytuacji, gdy majątek osoby prawnej nie pokrywa jej zobowiązań, a kontynuowanie działalności przez kolejnych 12 miesięcy nie jest przeważająco prawdopodobne. Jeżeli zarządzasz GmbH albo UG, powinieneś zatem badać nie tylko saldo rachunku, lecz również terminy wymagalności długów, wartość majątku, dostępność finansowania oraz realność dalszego prowadzenia biznesu.

Ile czasu ma zarząd na złożenie wniosku o Insolvenz?

Po stwierdzeniu Zahlungsunfähigkeit lub Überschuldung zarząd musi złożyć wniosek o upadłość firmy w Niemczech bez zawinionej zwłoki. § 15a InsO wyznacza jedynie terminy graniczne: maksymalnie trzy tygodnie od wystąpienia niewypłacalności oraz sześć tygodni od wystąpienia nadmiernego zadłużenia. Nie są to ustawowe okresy oczekiwania. Geschäftsführer może kontynuować działania naprawcze tylko wtedy, gdy istnieje uzasadniona szansa usunięcia przesłanki przed upływem właściwego terminu. Negocjacje z bankiem, inwestorem lub głównym kontrahentem powinny być udokumentowane, podobnie jak prognoza płynności, decyzje zarządu oraz źródła danych wykorzystanych w analizie.

Odpowiedzialność za terminowe złożenie wniosku ponosi każdy Geschäftsführer, nawet jeśli wewnętrzny podział zadań przypisuje finanse innej osobie. Umyślne naruszenie § 15a InsO może zostać ukarane pozbawieniem wolności do trzech lat albo grzywną, natomiast naruszenie nieumyślne – pozbawieniem wolności do roku albo grzywną. Dodatkowe ryzyko wynika z § 15b InsO, który ogranicza dokonywanie płatności po wystąpieniu niewypłacalności lub nadmiernego zadłużenia. Zarząd może odpowiadać za zwrot środków wypłaconych z naruszeniem zasad ochrony wierzycieli. Szczególnie niebezpieczne są spłaty na rzecz wspólników, podmiotów powiązanych lub wybranych dostawców dokonywane kosztem pozostałych wierzycieli. Od momentu wykrycia kryzysu powinieneś kontrolować przepływy nawet codziennie i zapisywać gospodarcze uzasadnienie każdej istotnej płatności.

Jak przebiega postępowanie upadłościowe w Niemczech?

Niemieckie postępowanie upadłościowe nie prowadzi automatycznie do zamknięcia przedsiębiorstwa. Jego celem jest zbiorowe zaspokojenie wierzycieli poprzez likwidację majątku, sprzedaż działającego biznesu albo realizację planu restrukturyzacyjnego. Wniosek trafia do właściwego Amtsgericht działającego jako Insolvenzgericht, zazwyczaj według miejsca, w którym znajduje się centrum samodzielnej działalności dłużnika. Sąd sprawdza istnienie przesłanki Insolvenz oraz ustala, czy majątek wystarczy przynajmniej na pokrycie kosztów procedury.

Złożenie wniosku: dłużnik przedstawia listę wierzycieli, wysokość zobowiązań, zabezpieczenia, należności podatkowe i składkowe, informacje o majątku, przychodach oraz zatrudnieniu. Wniosek może złożyć również wierzyciel, jeśli uprawdopodobni swoje roszczenie i niewypłacalność dłużnika.

Zabezpieczenie majątku: sąd może wyznaczyć tymczasowego zarządcę, ograniczyć możliwość rozporządzania aktywami i zawiesić indywidualne egzekucje. Przedsiębiorstwo może nadal działać, jeśli dalsza działalność chroni jego wartość.
Otwarcie postępowania: zarządzanie i rozporządzanie masą upadłości przechodzi zasadniczo na Insolvenzverwalter. Wyjątkiem jest zatwierdzona Eigenverwaltung, w której kierownictwo pozostaje przy dłużniku pod nadzorem Sachwalter.
Zgłaszanie wierzytelności: sąd wyznacza termin wynoszący zasadniczo od dwóch tygodni do trzech miesięcy. Wierzyciel przekazuje zarządcy kwotę roszczenia, jego podstawę oraz dokumenty potwierdzające należność.
Decyzja o dalszym losie firmy: wierzyciele oceniają możliwość kontynuacji działalności, sprzedaży przedsiębiorstwa inwestorowi, przyjęcia Insolvenzplan albo likwidacji poszczególnych aktywów.

Dobrze przygotowany wniosek o Insolvenz może zwiększyć szansę na zachowanie wartości przedsiębiorstwa, ponieważ sąd i zarządca szybciej otrzymują wiarygodny obraz finansów, umów, zatrudnienia oraz możliwości dalszego działania. Braki w księgach, nieujawnione zobowiązania lub nieaktualna lista wierzycieli opóźniają ocenę i mogą obciążyć członków zarządu.

Jakie konsekwencje ponoszą wierzyciele, pracownicy i wspólnicy?

Po otwarciu postępowania wierzyciele nie mogą samodzielnie prowadzić egzekucji z majątku należącego do masy. Kolejność zaspokajania roszczeń zależy od ich prawnej kwalifikacji, a nie od daty wystawienia faktury. W pierwszej kolejności pokrywane są koszty postępowania i zobowiązania masy. Wierzyciele posiadający zabezpieczenia mogą korzystać z praw związanych z konkretnym składnikiem majątku. Pozostałe wierzytelności upadłościowe uczestniczą w podziale według ustalonej kwoty i dostępnych środków. Pożyczki udzielone przez wspólników są zasadniczo podporządkowane na podstawie § 39 InsO.

Właściciel rzeczy znajdującej się jedynie w posiadaniu dłużnika może żądać jej wyłączenia z masy, ale musi udokumentować swoje prawo. Zarządca może również zakwestionować określone płatności dokonane przed otwarciem procedury. Insolvenzanfechtung umożliwia odzyskanie majątku wyprowadzonego z pokrzywdzeniem wierzycieli. Nieodpłatne świadczenia mogą być badane w okresie czterech lat, natomiast spłaty pożyczek wspólników – zasadniczo w okresie roku przed złożeniem wniosku. Umowy i stosunki pracy nie wygasają automatycznie. Przy niewykonanych umowach wzajemnych zarządca może wybrać ich wykonanie albo odmówić wykonania.

Okres wypowiedzenia umowy o pracę wynosi maksymalnie trzy miesiące ze skutkiem na koniec miesiąca, jeśli krótszy termin nie wynika z umowy lub ustawy. Insolvenzgeld obejmuje zaległe wynagrodzenie za ostatnie trzy miesiące poprzedzające zdarzenie niewypłacalności, a pracownik powinien złożyć wniosek do Bundesagentur für Arbeit zasadniczo w ciągu dwóch miesięcy.

Artykuł Upadłość firmy w Niemczech (Insolvenz) – procedura i konsekwencje pochodzi z serwisu Niemcy Biznes Expert.